Schrijf en Spel

 

Schrijf en Spel is sprekende software voor het onderwijs en voor remedial teaching van trage spellers maar lijkt ook binnen de logopedie en bij leren (blind) typen te kunnen worden ingezet. Deze folder beschrijft vooral de eerste toepassing en toont bovendien een aantal schermbeelden. Het wordt bij voorkeur geleverd op een touch book computer, zodat bij aanraken direct de letter hoorbaar wordt.

Zowel letters als woorden worden uitgesproken en hierdoor merk je onmiddellijk of een woord goed gespeld is. ‘Kippen ’ klinkt toch anders dan ‘kipen ’ en wordt bovendien met een andere stem hoorbaar gemaakt. Omdat gebruikers zelf letters kunnen typen en aanklikken leent het zich goed voor onderzoekend leren, zij ervaren de combinatie van opgenomen spraak en synthetische spraak, terecht, als grappig en leren het elkaar. Vakkundige begeleiding is toch zinvol en kan gebruik maken van gevarieerde werkvormen: speel er mee, woorddictee, oefen blind typen, herhaal je fouten en zeg het na. Individuele resultaten kunnen worden bewaard om vorderingen goed te kunnen analyseren.

Door de onmiddellijke correctie hoeven kinderen en andere gebruikers zich niet te haasten, ze worden zelfs enigszins afgeremd om het begrip te bevorderen van een klein, belangrijk en afgebakend domein, namelijk het koppelen van klankbeeld en woordbeeld. De opgenomen spraak en de dictee­woorden bieden hierbij zinvolle structuur, de beperkingen van het programma maken het ook geschikt voor leerkrachten die geen behoefte voelen om zich in computers te verdiepen maar die wel de voortgang van spelprestaties willen vastleggen. Het programma reageert beleefd en vriendelijk en kan op de Desktop geïnstalleerd worden, u ziet dan drie icoontjes:

 

 

Figuur 1. Desktop met icoontjes. De file ‘resultatenleerling.txt’ zal een aantal regels bevatten van het type “Ingevoerd werd ‘leuw’ in plaats van ‘leeuw’”. De file ‘woorddicteeleerling.txt’ bevat het woorddictee of het zinsdictee.

 

Klik je nu op het icoontje dat ‘leerling’ heet dan hoor je ‘Hallo ’ en zie je op het scherm Figuur 2 verschijnen. Door in rustig tempo letters aan te klikken hoor je de gevormde woorden rustig letter voor letter gespeld worden. Suggesties worden uitgesproken met de knop ‘Dictee door machine’ en kunnen gemakkelijk worden gewijzigd om een bepaalde spellingsregel te laten herhalen, hiervoor dient het tweede icoontje in Figuur 1. Ook een gedicht of een wat langere tekst kan met opgenomen spraak worden voorgelezen om woorden in zinsverband te oefenen. Schrijf en Spel beloont goede antwoorden met een bloemetje en soms met een compliment.

 

 

Figuur 2. Schrijf en Spel. Bs (backspace) wist een letter, het lege vakje naast de letter ‘n’ geeft een spatie. Overigens kunnen de letters ook met het toetsenbord worden ingetypt en hoorbaar gemaakt. Zojuist is dicteewoord ‘vis ‘ uitgesproken, ingetypt en zichtbaar gemaakt. Dit is het derde goede woord, er staan dan ook drie bloemetjes. 

 

        

 

Figuur 3. Na de knop Einde of na toets Escape worden de geregistreerde gegevens voorgelezen en in uitgebreidere vorm opgeslagen zodat de leerkracht zien kan hoe ver een bepaald kind op een bepaalde dag is gekomen.

 

Schrijf en Spel is vlot leerbaar en schijnt bruikbaar als toets en als leermiddel. Het combineert met iedere variant synthetische spraak. Voor gebruik als klassikale werkvorm lijkt het minder geschikt maar het bevat wel allerlei bijzondere opties om het tot in detail aan behoeften van kinderen en leerkrachten aan te passen. Zie figuur 4 tot 8.

 

 

Figuur 4. Als de optie ‘Onverwachte plaatjes’ aan staat worden kinderen na een aantal verkleinwoorden (hier ‘hondje’, maar ‘motje’, ‘kalfje’, ‘visje’ en ‘paardje’ geven ook een plaatje) met originele grafiek (van Frans de Jong) verrast.

 

 

Figuur 5. Kinderen, ouders en remedial teachers kunnen om een bepaald leesprobleem aan te pakken letters ook alleen tweeklanken oefenen. Bovendien kan het lettertype aangepast worden voor kinderen die liever schrijfletters gebruiken. Hier is het gekozen font ‘Lucida handwriting’, dit wordt niet meegeleverd.

 

 

Figuur 6. Ook de letterdoos wordt ondersteund.

 

Door het opnemen van bijzondere geluidsbestanden ook dialect worden ondersteund, of desgewenst dictee in een vreemde taal of in muziek. Nu volgen enkele schermbeelden van de laatste versie.

 

 

Figuur 7. Het programma kan op heel verschillende manieren gebruikt worden.

 

 

Figuur 8. Instelscherm voor de stem.

 

 

Figuur 9. Help bij instellen van stem.

 

 

Figuur 10. Helpfunctie onder F1.

 

 

Figuur 11. Eerste (gesproken en getoonde) instructie na herhaald F1.

 

 

Figuur 12. Door de instelling ‘meelezen’ worden ook slechthorende gebruikers bediend. Het woord ‘roos’ moet nog getypt (of eventueel ingeklikt) worden maar is al wel zichtbaar. Deze ‘spiekoptie’ lijkt een aantal lezende kinderen ook te bevallen.

 

Hoe nuttig en hoe onderhoudend ook, software is geen alternatief voor goed onderwijs en/of goede zorg. Voor meer informatie of een demonstratie mail naar info@depratendecomputer.nl, naar j.verrips@planet.nl of bel 020-685 2275.